«Iranian food» با «Persian food» فرق دارد؟
نه. دو کلمهاند برای یک چیز. Persian برچسب فرهنگیِ قدیمیتری است که انگلیسی قرنهاست به کار میبرد و Iranian برچسب ملیِ امروزی است. یک آشپز، یک دیگ و یک کاسه آبگوشت را میشود با هر دو توصیف کرد و هیچکدام چیزی دربارهٔ مزهٔ غذا به شما نمیگوید.
پس اگر در دبی ماندهاید کدام را بنویسید یا بگویید، جواب کوتاه این است که هر دو درستاند. جواب بلندتر چند دقیقه وقت میخواهد، چون توضیح میدهد چرا دو کلمه وجود دارد، غذایی مثل کلهپاچه زیر کدامشان مینشیند، و چرا کلمهٔ سومی که خیلیها سراغش میروند بهتر است کنار گذاشته شود.
کلمهٔ Persian از کجا آمده است؟
از یک استان. پارس، یا فارسِ امروزی، در جنوب غربی کشور است و خاندانی که آن امپراتوری بزرگ را ساخت از همانجا برخاست. یونانیها کل ماجرا را به نام همان بخشی خواندند که میشناختند: پرسیس. لاتین آن را گرفت، فرانسه دستبهدست کرد و انگلیسی نگهش داشت.
برای همین Persian در انگلیسی مثل یک صفت فرهنگی رفتار میکند نه مثل گذرنامه: فرش، شعر، باغ، و خودِ زبان فارسی که در افغانستان و تاجیکستان هم با نامهای دیگر گفته میشود. این کلمه به پیش از هر مرز امروزی برمیگردد و از هر کشوری پهناورتر است.
غذا هم همین عادت را به ارث برد. منوهای انگلیسی سالهاست Persian مینویسند، و این کلمه به یک سنت اشاره میکند نه به یک دولت.
چرا دنیا کمکم گفت Iranian؟
چون اسم خود کشور همین است و از دیرباز همین بوده. در فارسی نامش ایران است؛ «پرشیا» بیشتر نامی بود که بیرون به کار میبرد. در دههٔ ۱۹۳۰ دولت از دولتهای دیگر خواست در مکاتبات رسمی از نام ایران استفاده کنند. انگلیسیِ دیپلماتیک عوض شد، روزنامهها عوض شدند و زبان روزمره هم تا حد زیادی دنبالش رفت.
چیزی که بعد از آن ماند تقسیم بود نه جایگزینی: Iranian ملیت و گذرنامه و خبر را برداشت و Persian فرهنگ و زبان و فرش و آشپزی را نگه داشت. کمتر کسی «سفارت پرشیا» مینویسد و خیلیها Persian rice مینویسند. هر دو انگلیسیِ درستاند و هر دو هنوز روزمرهاند.
در غذا این انتخاب بیشتر مسئلهٔ لحن است: Iranian به اهل کجا بودنِ آدمها اشاره میکند و Persian به سنتی که آشپزخانه به آن تعلق دارد.
چرا «Farsi food» غلط است؟
این همان کلمهای است که باید تصحیح شود. فارسی نام یک زبان است، و توضیح رایج برای «فارسی» شدنِ «پارسی» این است که عربی حرف پ ندارد؛ پارس خیلی وقت پیش فارس شد و همان تلفظ ماند.
نام زبان، نام آشپزی نیست. کمتر کسی «غذای دویچ» یا «غذای نیهونگو» سفارش میدهد و به همین دلیل هم Farsi food گفته نمیشود. جالب اینکه خود ما در فارسی همیشه میگوییم «غذای ایرانی» و هیچوقت «غذای فارسی»؛ این اشتباه بیشتر موقع نوشتن به انگلیسی پیش میآید.
زبان اما یکجا واقعاً مهم است: موقع سفارش دادن. راهنمای ما دربارهٔ سفارش کلهپاچه به عربی یا فارسی میگوید با عوض کردن زبان سایت دقیقاً چه چیزهایی عوض میشود، و همان تنها جایی است که کلمهٔ Farsi سرِ جای خودش است.
چرا یک آشپزخانه زیر هر دو کلمه پیدا میشود؟
چون کلمهٔ روی تابلو را کسی انتخاب کرده که تابلو را نوشته است. خانوادهای که از تهران آمده ممکن است جایش را Iranian معرفی کند، چون خودش همین است. آشپزخانهای که خودش را به اسم سنتی مینامد که از آن میپزد ممکن است Persian بگوید. سومی هر دو را در یک جمله میآورد و اصلاً به آن فکر نمیکند.
هیچکدام نشانهٔ کیفیت نیست. کلمه دربارهٔ کسی حرف میزند که انتخابش کرده، نه دربارهٔ آبگوشت. چیزی که واقعاً حرف میزند منو است و ساعت کار و اینکه دیگ واقعاً آرام و طولانی جوشیده یا میانبر زدهاند؛ همان چیزی که راهنمای انتخاب رستوران ایرانی خوب در دبی سراغش میرود. و اگر میخواهید بدانید این برچسب اصلاً به چه چیزی اشاره دارد، آنچه آشپزی ایرانی را متفاوت میکند جواب صریح را میدهد: ترشی مزه، سبزی، دستبهعصا بودن با تندی، و زمان.
کلهپاچه زیر کدام کلمه مینشیند؟
راحت زیر Persian. اسمش دو کلمهٔ فارسی است و خودِ غذا به سنتی قدیمیتر از هر برچسب امروزی تعلق دارد؛ برای همین اگر این غذا برایتان تازه است، راهنمای کامل کلهپاچه نقطهٔ شروع است. Iranian هم غلط نیست، فقط کلمهٔ تنگتری است برای چیزی که از مرزهای توصیفکنندهاش قدیمیتر است.
اگر اسم غذا را بلد نباشید چه مینویسید؟
این مشکل واقعیِ بیشتر آدمهاست و اصلاً ربطی به Persian یا Iranian ندارد. اگر یکبار خانهٔ دوستی این را خورده باشید و اسمش را نگرفته باشید، چارهای جز توصیف کردنش نمیماند، و انگلیسی برای این کار واژگان بیرحمی به شما میدهد: head and trotters، lamb head soup، sheep head and feet.
این عبارتها دقیقاند و بدتر از خود غذا به گوش میرسند. فارسی کل غذا را در دو کلمهٔ نرم جمع میکند و انگلیسی یک درس تشریح تحویلتان میدهد. همین فاصله است که توصیف را خشنتر از چیزی نشان میدهد که واقعاً سر میز میآید: آبگوشتِ زلالِ ساعتها جوشیده، گوشت نرم و نان گرم.
راهحل این است که توصیف را کنار بگذارید و اسم را بنویسید: دو کلمه، kalle pache، و مشکل توصیف برای همیشه حل است. اگر نزدیک خودتان را میخواهید، Dubai را هم آخرش اضافه کنید.
پس کدام کلمه را به کار ببریم؟
هر کدام از دوتای اول. کل حرف در یک جدول:
| کلمه | چه چیزی را نام میبرد | کجا به کارش ببرید |
|---|---|---|
| Persian | برچسب فرهنگی و زبانی قدیمی | آشپزی، زبان، و سنتی که پشت غذاست |
| Iranian | برچسب ملیِ امروزی | کشور، ملیت، و اینکه خانواده خودش را چه مینامد |
| Farsi | نام خود زبان، به زبان خودش | فقط زبان، نه غذا |
شون د شیپ در 64 خیابان جمیرا، جمیرا 1 به هر دو کلمهٔ اول جواب میدهد. اینجا یک کلهپزی حلال با منوی صبحانهٔ ایرانی است، شبانهروزی و هفت روز هفته، برای نشستن سر میز، تحویل حضوری و ارسال به 141 منطقهٔ دبی. هر کلمهای که اول به ذهنتان میرسد به کار ببرید؛ و اگر سؤالی دارید که یک صفحهٔ وب جوابش را نمیدهد، با 04 321 8882 تماس بگیرید و بپرسید.
